पथरीदेखि अमेरिकाको अदालतसम्म अधिवक्ता युवाराजको उदय
ग्लोवलपोस्ट विशेषमा
भविष्य सधैँ अस्पष्ट ऐनाजस्तो हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ एउटा सानो वस्तुले सिङ्गो जीवनको ऐना सफा गरिदिन्छ।
युवाराज कोइरालाका लागि त्यो वस्तु थियो ‘सेतो झोला’।
अन्तर्राष्ट्रिय बसाइँसराइ संगठन (IOM) को लोगो अङ्कित त्यो प्लास्टिकको झोला केवल लत्ताकपडा बोक्ने थैलो थिएन। त्यो त एउटा विस्थापित पुस्ताको सपना, पहिचान र नयाँ संसारको पासपोर्ट थियो।
आज अमेरिकाको पेन्सिल्भेनिया राज्यमा कानुनी बहस गरिरहँदा पनि युवाराजको मानसपटलमा त्यो सेतो झोला र त्यसले तय गरेको लामो दूरीको सम्झना ताजा छ।
यो कथा एउटा बालकले शिविरको धुलोबाट सुरु गरेको र एउटा युवाले कानुनी न्यायको शिखरसम्म पुर्याएको एउटा असाधारण मानवीय गाथा हो।
भूटानको बुदेचुबाट सुरु भएको कोइराला परिवारको जीवन, समयको बहावसँगै शरणार्थी शिविर पथरीको सेक्टर ‘जे’ मा आइपुग्छ। त्यो ठाउँ जहाँ हजारौँ मानिसहरू आफ्नै देशबाट खेदिएर, विस्थापित भएर बसिरहेका थिए।
खरको छानो, कच्ची बाटो, साँघुरा गल्ली, बिहान–साँझको रासनको लाइन ,त्यही नै दैनिक जीवन थियो। तर त्यो जीवन केवल बसाइ थिएन। त्यो थियो एउटा लामो, थाकाउने प्रतीक्षा।
“भोलि के हुन्छ?” “घर फर्किने दिन कहिले आउँछ?” यी प्रश्नहरू हरेक परिवारको मनको भित्तामा लेखिएका थिए। तर उत्तर थिएन।
त्यही अनिश्चितताको बीचमा, जनवरी २० का दिन, आमा दमन्ति कोइराला र पिता खेम कोइरालाको कोखबाट एउटा बालकको जन्म भयो ‘युवाराज’
त्यो बेला शिविरको गल्लीहरूमा अभाव त थियो, तर त्यहाँ एउटा गहिरो अनुशासन पनि थियो। आमा दमन्तिले सीमित स्रोतका बीच छोराछोरीलाई नैतिकताको जगमा उभ्याउनुभयो। बुबा खेम कोइरालाको मनमा सधैँ एउटा चिन्ता घुम्थ्यो “यो शिविरको अस्थायी बासले मेरा सन्तानको भविष्य कतै स्थायी रूपमा नै अँध्यारो त बनाउँदैन?”
सन् २००७ तिर शिविरमा एउटा नयाँ शब्दले प्रवेश पायो ‘तेस्रो देश पुनर्वास’। यो शब्दले धेरैका मनमा खुसी र डर दुवै ल्यायो। आफ्नो भूमि र आफन्त छोडेर अपरिचित महादेशतिर लाग्नु सजिलो थिएन।
तर बुबा खेम कोइरालाले एउटा साहसिक निर्णय लिनुभयो।
“हामी हाम्रा लागि होइन, हाम्रा सन्तानका लागि यो बाटो रोज्छौँ।”
त्यसपछि सुरु भयो प्रक्रियाहरूको लामो शृङ्खला । नेपाल सरकार र यूएनएचसिआरको सहकार्यमा IOM को कार्यालयमा फोटो खिच्ने लाइन, मेडिकल जाँचका लागि गरिने प्रतीक्षा, र अन्तिम अन्तर्वार्ता। हरेक प्रक्रियापछि युवाराजका आँखाहरूले त्यो ‘सेतो झोला’ को प्रतीक्षा गर्थे।
जब त्यो झोला हातमा आयो, युवाराजलाई लाग्यो कि उनले एउटा नयाँ ब्रह्माण्डको साँचो पाएका छन्।
सन् २००८ को मार्चमा, सात वर्षका युवाराजले त्यही झोला समातेर अमेरिकाको जहाज चढे। जहाजको झ्यालबाट तलतिर हेर्दा नेपालका पहाडहरू ससाना देखिँदै गए, तर उनको मनमा भने सपनाका पहाडहरू अग्ला हुँदै गए।
टेक्सासको नयाँ परिवेशमा सबै कुरा अनौठो थियो भाषा, संस्कृति, मानिस। स्कुलका सुरुका दिनहरूमा युवाराजका लागि सबभन्दा ठूलो चुनौती थियो बोल्न नसक्नु। साथीहरूले बोलेको नबुझ्दा, आफूलाई व्यक्त गर्न नसक्दा उनलाई कहिलेकाहीँ लघुताभाव हुन्थ्यो।
तर उनले हार मानेनन्।
उनले बुझेका थिए कि यो देशमा ल्याइएको ‘सेतो झोला’ अब ज्ञानको झोला बन्नुपर्छ।
“यदि मैले आज मेहनत गरिनँ भने, म फेरि त्यहीँ पुग्नेछु जहाँबाट मेरो परिवार हिँडेको थियो।”
यो विचारले उनलाई रातभरि पढ्न प्रेरित गर्थ्यो। आमा–बुबाले मजदुरी गरेर कमाएको हरेक डलरको मूल्य उनलाई भित्रैदेखि थाहा थियो।
युवाराजको शैक्षिक यात्रा टेक्सास टेक युनिभर्सिटीमा अझ प्रखर बन्यो। उनले राजनीति शास्त्र र दर्शन शास्त्रमा रुचि देखाए किनकि उनलाई केवल नियम होइन, सोच्ने तरिका पनि बुझ्न मन थियो।
सन् २०२२ मा उनले Magna Cum Laude को सम्मानसहित स्नातक पूरा गरे।
यो केवल एउटा उपलब्धि थिएन । यो प्रमाण थियो कि कठिन सुरुवातले अन्तिम परिणाम निर्धारण गर्दैन।
जब उनी न्युयोर्कको ब्रुकलिन ल स्कुलमा कानुनको उच्च शिक्षा लिइरहेका थिए, जीवनले उनलाई सबभन्दा ठूलो चोट दियो।
उनका प्रेरणाका खम्बा, उनका बुबा खेम कोइरालाको निधन भयो।
त्यो क्षण युवाराजका लागि संसार रोकिएझैँ भयो। घरको जिम्मेवारी, आमा र बहिनी अमिसाका आँसु, र न्युयोर्कको महँगो पढाइ सबै एकैसाथ आइपर्यो। उनले एक पल सोचे, “के म यो सबै छोडेर घर फर्कूँ?”
तर हृदयको कुनाले भन्यो
“बुबाले तिमीलाई वकिल बनेको देख्न चाहनुहुन्थ्यो। उहाँको सपना अधुरो छोड्नु हुँदैन।”
उनले शोकलाई शक्तिमा बदले। कानून स्कुलको कठिन पढाइ जारी राखे।
ल स्कुलमा पढ्दै गर्दा उनले Panasonic North America, ICBC Standard Bank र Cerberus Capital Management जस्ता ठूला बहुराष्ट्रिय संस्थाहरूमा कानुनी अनुभव बटुले। क्लिनिकल कार्यक्रममा सहभागी भएर स्टार्टअप र गैरसरकारी संस्थाहरूलाई पनि कानुनी सहयोग गरे।
त्यो अनुभवले उनलाई एउटा गहिरो सत्य सिकायो । कानुन केवल किताबमा होइन, मानिसहरूको जीवनमा बाँचिरहेको हुन्छ।
मे २०२५ मा ब्रुकलिन ल स्कुलबाट स्नातक भएपछि युवाराज पेन्सिल्भेनियाको ह्यारिसबर्ग पुगे।
अक्टोबर २०२५ मा बार परीक्षाको नतिजा आयो — युवाराज उत्तीर्ण भए। नोभेम्बर २०२५ देखि उनी आधिकारिक रूपमा ‘Licensed Attorney’ बने।
हिजो शिविरमा रासनको कार्ड बोक्ने युवाराजको हातमा आज अमेरिकाको अदालतमा बहस गर्ने लाइसेन्स छ।
अहिले उनी Capozzi Adler मा व्यावसायिक वकिलका रूपमा कार्यरत छन् Litigation र Regulatory matters मा। यो एउटा यस्तो यात्रा हो, जसले ‘असम्भव’ भन्ने शब्दलाई परास्त गरिदिएको छ।
युवाराज केवल एउटा कार्यालयको कोठामा सीमित छैनन्। उनी आफू हुर्किएको समुदायलाई भुलेका छैनन्।
‘भुटानी कम्युनिटी अफ सेन्ट्रल पेन्सिल्भेनिया’ (BCCPA) को अध्यक्षका रूपमा उनी निरन्तर सक्रिय छन्। “Know Your Rights” (आफ्नो अधिकार चिन्नुहोस्) जस्ता सचेतना कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दछन्। बालबालिकाका लागि ‘Spelling Bee’ जस्ता शैक्षिक कार्यक्रमहरू सुरु गरेका छन् ताकि भोलिका युवाराजहरूले आजैदेखि अवसर पाऊन्।
उनको सोच सरल छ
“म मात्र अगाडि बढेँ भने पर्याप्त हुँदैन, मेरो समुदाय पनि अगाडि बढ्नुपर्छ।”
त्यही प्रेरणाको छहारीमा उनकी सानी बहिनी अमिसा कोइराला पनि हुर्किइन्। अहिले उनी ६०० विद्यार्थीमध्ये सातौँ स्थान हासिल गर्दै युनिभर्सिटी अफ टेक्सास जस्तो प्रतिष्ठित संस्थामा अध्ययनरत छिन्।
यो परिवारका लागि सफलता कुनै संयोग थिएन — यो त अभावले जन्माएको एउटा दृढ सङ्कल्प थियो।
युवाराज नेपाली र हिन्दी दुवै भाषामा सहज छन्। उनी चाहन्छन् ,नयाँ पुस्ताले आफ्नो पहिचान नबिर्सियोस्।
किनकि उनले बुझेका छन् — जरा बलियो भए मात्र रुख उचाइमा पुग्छ।
उनको जीवनलाई फर्केर हेर्दा एउटा चित्र स्पष्ट देखिन्छ —
पथरीको शिविर → सेतो झोला → अन्जान देश
→ संघर्ष → पढाइ → कानुन → नेतृत्व
यो कुनै सिधा बाटो थिएन। यो मोडै मोड भएको, ढुङ्गा ठोक्किएको यात्रा थियो। तर एउटा कुरा कहिल्यै बदलिएन — उनको दृढता।
युवाराज कोइरालाको कथा केवल एक सफल वकिलको कथा होइन। यो त एउटा पुस्ताको सङ्घर्ष र अर्को पुस्ताको सफलताको पुल हो।
जब आज उनी आफ्नो कार्यकक्षमा कानुनी दस्तावेजहरू हेरिरहेका हुन्छन्, उनलाई कतै न कतै त्यो सेतो झोलाको सम्झना आउँछ।
त्यो झोलाले उनलाई सिकाएको थियो
“सुरुवात जहाँबाट भए पनि, गन्तव्य आफैँले कोर्नुपर्छ।”
यो कथा डायस्पोरामा रहेका हरेक नेपाली र भुटानी युवाका लागि एउटा बलियो प्रेरणाको स्रोत हो।
यदि तिमी अहिले संघर्षमा छौ, यदि तिमीलाई लाग्छ — “म सक्दिनँ” — युवाराजको कथा सम्झ।
सपना ठूलो देख।
परिस्थिति जस्तोसुकै होस्, अगाडि बढ।
हार कहिल्यै नमान।
किनकि सेतो झोलाबाट पनि सपना सुरु हुन सक्छ।
@ अर्जुन प्रधान / पेन्सिल्भेनिया, अमेरिका
