डा.एड्रियन भन्छन्—युद्धका घाउ शरीरमा मात्र लाग्दैनन्, मनमा पनि लाग्छन्। र मनका घाउलाई औषधिभन्दा पहिले सुन्ने मान्छे चाहिन्छ।“
@अर्जुन प्रधान | ग्लोबलपोस्ट विशेष
एक आमाको त्याग, छोराको अटल संकल्प, र एउटा जीवन जसले सेना, गुप्तचर, कला र सेवालाई एउटै धागोमा गाँसेको छ—यो त्यही कथा हो।
धरानको विजयपुरमा एउटा सामान्य घर थियो। त्यही घरमा थिइन् आमा धरानी देवी। छोराछोरी हुर्काउनु थियो, भविष्य बनाउनु थियो, सपना जोगाउनु थियो। सुविधा कम थियो, सहारा सीमित थियो। तर त्यही अभावको बीचबाट एउटा बालकको चरित्र विस्तारै, मौन रूपमा, तर दृढतासहित निर्माण हुँदै गइरहेको थियो।
ती बालक थिए—एड्रियन ए. पोखरेल।
आमाको निरन्तर प्रार्थना र एड्रियनको अथक मेहनतले आज उनी डा. एड्रियन ए. पोखरेलका रूपमा अमेरिकामा सम्मानका साथ आफ्नो परिवारसँग जीवन बिताइरहेका छन्। उनको यात्रा धरानको सानो घरबाट सुरु भएर अमेरिकी सेना, सीआईए, एनएसए हुँदै मानसिक स्वास्थ्य अभियानसम्म पुगेको छ। तर यो केवल सफलताको सूची होइन, यो एउटा मानिसको भित्री यात्राको कथा हो। जहाँ हरेक कदममा आमाको मौन बलिदानको सम्झना छ।
विजयपुरमा हुर्किनु सजिलो थिएन, अझ बुबाको अभावमा। आमाले एक्लैले परिवार सम्हालिन्। हरेक निर्णय सोचेर लिनुपर्थ्यो, हरेक खर्च हिसाब गरेर गर्नुपर्थ्यो। तर यही कठिनाइले एड्रियनलाई एउटा यस्तो पाठ सिकायो, जुन कुनै विद्यालयले सिकाउँदैन—अभावभित्रै पनि अनुशासन र शक्ति जन्मिन सक्छ। आमाको संघर्ष नजिकबाट देख्नेको जरा गहिरो हुन्छ।
“शक्ति शान्ततामा निर्माण हुन्छ—त्याग, अनुशासन र आमाको अटल विश्वासमा।”
एड्रियनको जीवनले यही सन्देश दिन्छ।
जुन उमेरमा धेरै बालबालिका आमाको सुरक्षामा हुर्किरहेका हुन्छन्, त्यही उमेरमा एड्रियनले साहसी निर्णय गरे। सन् १९८७ मा, केवल चौध वर्षको उमेरमा, हाईस्कूल सकेलगत्तै उनी विजयपुर छाडेर काठमाडौं पुगे। जेठो दाइ बिलोल पोखरेलसँग बस्न। उनी घरका कान्छा थिए—दुई दाजु, बिलोल र बसन्त।
यो केवल स्थान परिवर्तन थिएन, यो आफ्नै भविष्य आफैं निर्माण गर्ने निर्णय थियो। एड्रियन अवसर पर्खने मान्छे थिएनन्—उनी अवसर खोज्न निस्किए।
काठमाडौंको अनुभवले उनलाई परिपक्व बनायो। नयाँ शहर, नयाँ परिवेश, नयाँ जिम्मेवारी। त्यही अनुभवले सन् १९९५ मा अर्को ठूलो निर्णय लिन तयार बनायो—अमेरिका यात्रा।
एड्रियन अमेरिका पढाइका लागि पुगेका थिए, तर त्यहाँको जीवनले उनलाई कक्षाकोठाभन्दा धेरै ठूलो पाठ सिकायो।
उनले अमेरिकी सेनामा प्रवेश गरे। १४ वर्षसम्म सक्रिय सेवा, रिजर्भ र नेशनल गार्डमा रहेर देशको सेवामा समर्पित भए। मध्यपूर्वमा काउन्टर–इन्टेलिजेन्स मिशनमा सहभागी भए, जहाँ एयर फोर्स अफिस अफ स्पेशल इन्भेस्टिगेशन्स र नेभल क्रिमिनल इन्भेस्टिगेटिभ सर्भिससँग सहकार्य गरे। त्यहाँ एउटा सानो गल्तीको मूल्य जीवन हुन सक्थ्यो।
सन् २०२२ मा उनी क्याप्टेन पदबाट मेडिकल रिटायर भए।
सैनिक जीवनसँगै नागरिक जीवन पनि उत्तिकै सक्रिय रह्यो। उनले कन्टिनेन्टल एयरलाइन्समा एक दशकभन्दा बढी काम गरे, ह्युस्टन पुलिस विभागमा सेवा दिए, ट्रान्सपोर्टेशन सेक्युरिटी एडमिनिस्ट्रेशनमा जिम्मेवारी सम्हाले र बीएनएसएफ रेलवेमा नेतृत्व गरे।
पछि उनको यात्रा गुप्तचर क्षेत्रमा पुग्यो। नेशनल सेक्युरिटी एजेन्सी (NSA) र सेन्ट्रल इन्टेलिजेन्स एजेन्सी (CIA) जस्ता संवेदनशील संस्थामा वरिष्ठ अधिकारीका रूपमा काम गरे। यी संस्थाहरूमा पुग्नु सामान्य उपलब्धि होइन—तर एड्रियन कहिल्यै सामान्य थिएनन्।
धरानको एउटा घरदेखि सीआईएसम्मको यात्रा—यसको मापन कुनै पैमानाले गर्न सकिँदैन।
तर पद, पदक र गुप्तचर कार्यभन्दा पर उनको सबैभन्दा गहिरो चिनारी छ—मानसिक स्वास्थ्य सेवा।
११ वर्षभन्दा बढी समयदेखि उनी PTSDसँग संघर्ष गरिरहेका २,००० भन्दा बढी व्यक्तिहरूको सहारा बनेका छन्। त्यो काम न त समाचारको हेडलाइन बन्छ, न त पुरस्कार समारोहमा चर्चित हुन्छ। तर त्यही काम उनको सबैभन्दा गहिरो पहिचान हो।
उनले यस्तो वातावरण निर्माण गरेका छन्—जहाँ मानिसले निडर भएर बोल्न सक्छन्, बिना निर्णय सुन्ने संस्कार हुन्छ, र दबाबबिना निको हुन पाउँछन्।
उनका लागि यो केवल अभियान होइन, करुणाको अभ्यास हो।
एड्रियन भन्छन्—युद्धका घाउ शरीरमा मात्र लाग्दैनन्, मनमा पनि लाग्छन्। र मनका घाउलाई औषधिभन्दा पहिले सुन्ने मान्छे चाहिन्छ।
एड्रियनलाई कसैले सैनिक भन्छन्, कसैले गुप्तचर, कसैले अभियन्ता। तर उनी आफूलाई कलाकार पनि मान्छन्—र यो सत्य हो।
उनी गायक, अभिनेता, लेखक–पत्रकार र कवि हुन्। संगीतमार्फत उनी त्यो कुरा व्यक्त गर्छन्, जुन नीति र सुरक्षाको भाषाले गर्न सक्दैन—भावना।
उनका कृतिहरू The MoMo War र Zero Trust Politics फरक विषयका भए पनि गहिरो सन्देश बोकेका छन्। एउटा पहिचान र संस्कृतिको खोजी हो भने अर्को राजनीति र विश्वासको संकटमाथि केन्द्रित छ। उनका कवितामा संघर्ष, आशा र मौनताको गहिरो आवाज सुनिन्छ।
जीवनमा धेरै मोड आए—तैनाती, करियर परिवर्तन, राजनीतिक उम्मेदवारी। तर एउटा सपना उनले कहिल्यै छाडेनन्—उच्च शिक्षा।
आठ वर्षको निरन्तर प्रयासपछि उनले नेशनल अमेरिकन युनिभर्सिटीबाट Strategic Security विषयमा विद्यावारिधि (Doctorate) हासिल गरे। उनको शोध शीर्षक थियो ।
“Autonomous Vehicles, Terrorist Threats, and U.S. National Security: An Analysis of Unmanned Ground Vehicles (UGVs)”
धरानको त्यो बालक, जसले १४ वर्षमै घर छाडेको थियो, आज डा. एड्रियन ए. पोखरेल बनेका छन्।
उनको यात्रामा राजनीति पनि आयो। उनले अमेरिकी कंग्रेसका लागि उम्मेदवारी दिए। चुनाव जितेनन्, तर त्यो अनुभवले उनलाई अझ परिपक्व बनायो। उनले बुझाए—हार पनि सिकाइ हो।
आज उनको लक्ष्य स्पष्ट छ—नेपाली–अमेरिकी समुदायलाई सशक्त बनाउनु, मानसिक स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्नु, नयाँ पुस्तालाई मार्गदर्शन गर्नु, र निरन्तर सिर्जना गर्दै जानु।
उनको जीवनदर्शन सरल छ, तर गहिरो—
“आफ्नो काम गर, राम्रो गर, र अरूको आवाजले आफ्नो लक्ष्यबाट विचलित नहुनु।”
किनभने उनले बुझेका छन्—मानिसहरू सधैं बोल्छन्, तर आफ्नो बाटो आफैंले रोज्नुपर्छ।
विजयपुरको एउटा घरमा आमाले देखेको सपना—आज डा. एड्रियन ए. पोखरेलको जीवनमा साकार भएको छ। सेनाको पोशाकमा, गुप्तचर संस्थाका जिम्मेवारीमा, PTSD पीडितहरूको मुस्कानमा, कविताका हरफमा, र भावी पुस्ताको आँखामा।
उनको सन्देश स्पष्ट छ:-
“ठूलो सपना देख। तर हार नमान। जबसम्म तिमी आफ्नो उद्देश्यमा सच्चा छौ र अघि बढिरहेका छौ, केही पनि असम्भव छैन।”
विजयपुर, धरानको एउटा साधारण बालकदेखि डा. एड्रियन ए. पोखरेलसम्मको यो यात्रा केवल व्यक्तिगत सफलता होइन—यो एउटा प्रेरणा, एउटा विरासत, र सम्पूर्ण नेपाली समुदायका लागि गर्वको कथा हो।
