अर्जुन प्रधान
अमेरिका
झापा र मोरङका भुटानी शरणार्थी शिविरमा बसोबास गर्ने हजारौँ परिवारका लागि भोक फेरि दैनिकीको हिस्सा बनेको छ। वर्षौंदेखि संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी नियोग (UNHCR) र वर्ल्ड फुड प्रोग्राम (WFP) को सहकार्यमा प्राप्त हुँदै आएको नियमित खाद्यान्न सहायता केही वर्षअघि बन्द भएपछि शिविरभित्रको जीवन थप कठिन बन्दै गएको छ।
वर्ल्ड फुड प्रोग्रामका उपलब्ध तथ्याङ्कअनुसार पूर्वी नेपालका यी दुई जिल्लामा रहेका शरणार्थी शिविरमा करिब २३ हजार ५०० भन्दा बढी भुटानी शरणार्थी अझै बसोबास गर्दै आएका छन्। नियमित राहत बन्द भएपछि तीमध्ये धेरै परिवारसँग न त स्थायी आम्दानीको स्रोत छ, न त खाद्यान्न सुनिश्चित गर्ने कुनै वैकल्पिक व्यवस्था।
यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै अमेरिकामा आधारित स्याडो सपोर्ट फाउण्डेसनले झापा र मोरङका शरणार्थी बालबालिकालाई प्राथमिकतामा राखी ‘फुड बास्केट’ कार्यक्रम सुरु गरेको छ। कार्यक्रममार्फत अत्यन्त विपन्न र असहाय परिवारलाई मासिक रूपमा आवश्यक खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिने फाउण्डेसनले जनाएको छ।
राहत रोकिएपछि बदलिएको शिविरको यथार्थ
विगतमा दुई हप्तामा एकपटक प्राप्त हुने चामल, दाल र तेलले न्यूनतम रूपमा भए पनि परिवारको जीवन धानिएको थियो। तर राहत बन्द भएपछि धेरै परिवार दिनमा एक छाक खान बाध्य भएका छन्। कतिपय अवस्थामा बाबुआमाले कम खाएर बालबालिकालाई खुवाउने, उधारो खोज्ने वा सहयोगको आशामा बस्ने अवस्था सामान्य बन्दै गएको छ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार खाद्य अभावको प्रत्यक्ष असर बालबालिकाको स्वास्थ्य र शिक्षामा देखिन थालेको छ। कमजोर पोषणका कारण बालबालिका बारम्बार बिरामी पर्ने, विद्यालयमा ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने र विद्यालय छोड्ने जोखिम बढेको उनीहरूको भनाइ छ।
‘फुड बास्केट’ कार्यक्रम के हो?
स्याडो सपोर्ट फाउण्डेसनका अनुसार ‘फुड बास्केट’ कार्यक्रमअन्तर्गत प्रत्येक पात्र परिवारलाई मासिक रूपमा ८ किलो चामल, १ किलो सातु पिठो, १ किलो दाल, १ किलो खाना पकाउने तेल र आधा किलो नुन वितरण गरिनेछ। कार्यक्रम विशेष गरी बालबालिका, एकल आमा, वृद्ध अभिभावक, अपांगता भएका सदस्य भएका परिवार र कुनै स्थायी आम्दानी नभएका घरधुरीलाई लक्षित छ।
फाउण्डेसन नेपालमा सिजल एण्ड सिस्टर फाउण्डेसनसँगको सहकार्यमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ। यसअघि पनि यी संस्थाहरूले आपत्कालीन राहतअन्तर्गत खाद्यान्न, पिउने पानी र औषधि वितरण गर्दै आएका छन्।
‘हिजो हामीले भोगेको अभाव आज पनि छ’
कार्यक्रमका योजनाकार मेघ सुवेदी भन्छन्,“हामीमध्ये धेरैले शरणार्थी शिविरमै अभावको जीवन बिताएका छौँ। हिजो कसैले हामीलाई सहयोग गरेको थियो। आज सहयोग गर्न सक्ने अवस्थामा पुगेपछि त्यो अनुभवलाई बिर्सन मिल्दैन भन्ने सोचले यो कार्यक्रम सुरु गरेका हौँ।”
उनका अनुसार कार्यक्रम पारदर्शी ढंगले सञ्चालन गरिनेछ र दाताबाट प्राप्त सहयोग सही व्यक्तिसम्म पुग्ने सुनिश्चित गरिनेछ। फाउण्डेसनले अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत विश्वभरका दातालाई सहयोग गर्न सक्ने व्यवस्था पनि मिलाएको छ।
दीर्घकालीन असरको अपेक्षा
सामाजिक विकास क्षेत्रमा काम गर्ने विज्ञहरूका अनुसार यस्ता समुदाय/केन्द्रित कार्यक्रमले तत्काल भोक न्यूनीकरण गर्नुका साथै दीर्घकालीन रूपमा बालबालिकाको स्वास्थ्य, शिक्षा र आत्मसम्मानमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ। नियमित भोजन उपलब्ध हुँदा विद्यालय उपस्थितिदर बढ्ने र बालबालिकाको शारीरिक तथा मानसिक विकासमा सहयोग पुग्ने उनीहरूको भनाइ छ।
स्याडो सपोर्ट फाउण्डेसनले भविष्यमा नेपाल मात्र होइन, विश्वका अन्य विपन्न र विस्थापित समुदायमा पनि शिक्षा, स्वास्थ्य र मानवीय सहयोगका कार्यक्रम विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको जनाएको छ।
राहतका ठूला कार्यक्रमहरू क्रमशः बन्द हुँदै गएको सन्दर्भमा, ‘फुड बास्केट’ जस्ता पहलले शरणार्थी शिविरमा अझै बाँकी रहेका परिवारका लागि आशाको झिल्को बनेको छ। संस्थाका अनुसार, “संस्थागत सहयोग रोकिँदा मानवता अघि बढ्नुपर्छ” भन्ने विश्वासकै आधारमा यो अभियान अघि बढाइएको हो।
यो अभियान विशेष गरी संसारभर फैलिएका पूर्व भुटानी शरणार्थी समुदायप्रति हो।जो कहिल्यै यही राशन लाइनमा उभिनुभएको थियो। जो यही शिविरमा बाल्यकाल बिताएर आज असल जीवनमा पुग्नुभएको छ।
तर आज शिविरमा रहेका बालबालिका तपाईंले बाँचेकै जीवन बाँचिरहेका छन्।
यो बाध्यता होइन।
यो जिम्मेवारी पनि होइन।
यो मानवतामा आधारित निमन्त्रणा हो।
तर यो अपिल केवल भुटानी समुदायका लागि मात्र होइन। संसारका जुनसुकै कुनामा हुनुहुन्छ, यदि तपाईं विश्वास गर्नुहुन्छ कि कुनै पनि बच्चा सहयोग रोकियो भनेर भोकै बस्न हुँदैन, भने तपाईं पनि यस अभियानको हिस्सा बन्न सक्नुहुन्छ।
संस्थागत सहायता जब पछि हट्छ, तब मानवता अघि बढ्नुपर्छ। तपाईंको सानो सहयोगले कुनै घरमा आजको खाना सुनिश्चित हुन्छ, र कुनै बच्चाको भविष्यमा आशा थपिन्छ।
स्याडो सपोर्ट फाउण्डेसनले करुणालाई व्यवहारमा बदल्न तपाईंलाई साथ दिन आग्रह गरेको छ।
https://shadowsupportfoundation.org/
