पिट्सबर्ग, पेन्सिल्वेनिया। परम्परागत खानाका परिकार, विभिन्न समुदायका सांस्कृतिक पहिरन, लोपोन्मुख सांस्कृतिक सामग्रीको प्रदर्शनी र निरन्तरको नाचगान। यी विविध आकर्षणबीच पिट्सबर्गस्थित साउथ पार्क एम्फिथिएटरमा आयोजित ‘दशैं तथा बहुसांस्कृतिक मेला २०२६’ को केन्द्रमा थियो – समुदायलाई एक ठाउँमा ल्याउने र नयाँ पुस्तालाई आफ्नो सांस्कृतिक पहिचानसँग जोड्ने साझा उद्देश्य।
कम्युनिटी कनेक्ट सर्कल र स्वीकारोक्ति फाउन्डेसनको संयुक्त आयोजनामा भएको मेला आइतबार, अक्टोबर १८, २०२६ मा सम्पन्न भयो। पिट्सबर्गमा पहिलोपटक आयोजना गरिएको यस मेलाले दशैंको अवसरलाई विभिन्न सांस्कृतिक पृष्ठभूमिका समुदायबीच भेटघाट, परिचय र सहकार्यको माध्यम बनाउने प्रयास गर्यो।
उत्साहपूर्ण उपस्थितिले भरिएको मेला
मेलामा ठूलो संख्यामा सहभागीहरूको उपस्थिति रह्यो। आयोजकका अनुसार, कार्यक्रमको मध्यतिर एक समयमा भीड यति बाक्लिएको थियो कि कार्यक्रमस्थलमा हिँडडुल गर्नसमेत मुस्किल परेको थियो। यो उपस्थितिले मेलाप्रतिको सामुदायिक चासो र उत्साह झल्काएको थियो। विभिन्न समुदायका सहभागीहरू आ–आफ्ना सांस्कृतिक पहिरनमा उपस्थित हुँदा कार्यक्रमस्थलमा विविध पहिचान एकसाथ देखिएका थिए। आफ्नो संस्कृति प्रस्तुत गर्ने र अरू समुदायको संस्कृति नजिकबाट चिन्ने अवसरले मेलालाई मनोरञ्जनसँगै आपसी परिचयको थलो पनि बनाएको थियो।
उत्सवसँगै सम्बन्धको विस्तार
मेलाको उद्देश्य मनोरञ्जनमा मात्र सीमित थिएन। समुदायबीच एकता बढाउनु, शान्ति र प्रगतिका लागि सम्बन्ध विस्तार गर्नु तथा नयाँ पुस्तालाई आफ्नो संस्कृति चिन्ने, जोगाउने र अभ्यास गर्ने अवसर दिनु यसको मूल ध्येय थियो। प्रवासमा संस्कृति जोगाउने प्रश्नसँग पुस्ताबीचको सम्बन्ध पनि जोडिन्छ। अघिल्लो पुस्ताका लागि परिचित खाना, पहिरन र सांस्कृतिक सामग्री नयाँ पुस्ताका लागि सिकाइका विषय बन्न सक्छन्। घरमा सुनिने परम्परालाई सार्वजनिक उत्सवमा देख्न र अनुभव गर्न पाउँदा आफ्नो पृष्ठभूमि बुझ्ने अर्को ढोका खुल्छ। मेलाले यही सम्भावनालाई स्थान दिएको थियो।
स्वाददेखि सांस्कृतिक स्मृतिसम्म
अन्तर्राष्ट्रिय तथा परम्परागत जातीय खानाका स्टलहरू मेलाका प्रमुख आकर्षण थिए। खानाले यहाँ स्वादसँगै सांस्कृतिक परिचय पनि बोकेको थियो। कुनै परिवारका लागि परिचित परिकार अर्को समुदायका सहभागीका लागि नयाँ अनुभव बन्न सक्ने अवसर मेलाले जुटाएको थियो। दैनिक प्रयोगबाट हराउँदै गएका वा प्रयोग हुन छाडेका सांस्कृतिक सामग्रीको प्रदर्शनीले संरक्षणको अर्को पक्ष प्रस्तुत गर्यो। यस्ता सामग्रीसँग पुरानो जीवनशैली, सीप र सामुदायिक स्मृति जोडिएका हुन्छन्। तिनलाई प्रदर्शनीमा राख्नु नयाँ पुस्तासमक्ष तिनको अस्तित्व र महत्त्व पुर्याउने प्रयास पनि थियो।
व्यावसायिक स्टलहरूले व्यवसायीहरूलाई आफ्ना वस्तु तथा सेवाबारे जानकारी दिने अवसर उपलब्ध गराए। निरन्तरको नृत्य र संगीतले उत्सवको मनोरञ्जनात्मक पक्षलाई जीवन्त राख्यो। यसरी सांस्कृतिक प्रस्तुति, व्यावसायिक सहभागिता र सामुदायिक भेटघाट एकै ठाउँमा समेटिए। मेलाको अर्को प्रमुख आकर्षण भाग्यशाली राफल विजेताका लागि पुरस्कारस्वरूप राखिएको सन् २०२७ मोडेलको टोयोटा कोरोला कार थियो। आयोजकका अनुसार, राफल विजेताको नाममा कारको नामसारी प्रक्रिया पनि पूर्ण रूपमा सम्पन्न भइसकेको छ र विजेता अब औपचारिक रूपमा कारको मालिक बनेका छन्।
सहकार्यमा उभिएको आयोजना
मेलाको अर्को उल्लेखनीय पक्ष स्थानीय संस्थाहरूको सहकार्य थियो। आयोजकहरूले विभिन्न गैरनाफामूलक संस्थालाई ‘इन एसोसिएसन विथ’ अर्थात् सहकार्य साझेदारका रूपमा समेटेका थिए।
सहकार्य गर्ने संस्थाहरूमा भुटानी कम्युनिटी एसोसिएसन अफ पिट्सबर्ग (बीक्याप), ओमकार परिवार, किरात राई यायोक्खा अमेरिका, किरात कल्चरल सोसाइटी अफ पिट्सबर्ग, गुरुङ बुद्धिस्ट कम्युनिटी अफ पिट्सबर्ग, मगर कम्युनिटी अफ पिट्सबर्ग, तामाङ कम्युनिटी अफ पिट्सबर्ग र श्री वैदिक सनातन श्री राधाकृष्ण भजन मण्डली थिए। त्यसैगरी, भुटानी फ्युनरल ट्रस्ट फन्ड, हिमालयन फाउन्डेसन, ब्रह्माकुमारी, कर्नरस्टोन नेपाली चर्च, नेवार कम्युनिटी अफ पिट्सबर्ग तथा ट्रान्सअमेरिकन एसोसिएसन अफ शितो–र्यु कराते–दो, अमेरिकाले पनि आयोजनामा साथ दिएका थिए।
फरक सांस्कृतिक, धार्मिक र सामाजिक पृष्ठभूमिका संस्थाहरू एउटै आयोजनामा जोडिनुले मेलाको सामुदायिक उद्देश्यलाई व्यावहारिक रूप दिने प्रयास देखाउँछ। आ–आफ्नो पहिचान कायम राख्दै साझा काममा सहभागी हुन सकिने सम्भावना यस सहकार्यको अर्थपूर्ण पक्ष थियो।
मेलालाई साकार बनाउन दाता, प्रायोजक र स्थानीय व्यवसायीहरूको पनि महत्त्वपूर्ण योगदान रह्यो। आयोजकका अनुसार, उनीहरूले समुदायलाई जोड्ने यस पहलको खुलेर स्वागत गर्दै उदार मनले सहयोग गरेका थिए। संस्थागत सहकार्यसँगै प्राप्त आर्थिक सहयोग र प्रायोजनले आयोजनालाई सफल बनाउन बल पुर्यायो। यो साथले सामुदायिक एकता र संस्कृति संरक्षणको प्रयासमा स्थानीय व्यवसाय तथा व्यक्तिगत सहयोगको महत्त्व पनि उजागर गर्यो।
नयाँ पुस्तातर्फ फर्किएको उत्सव
मेला सम्पन्न भए पनि यसको उद्देश्यसँग जोडिएको प्रश्न निरन्तर रहन्छ – नयाँ पुस्ताले आफ्नो संस्कृतिलाई कसरी चिन्ने र जीवनमा कसरी अपनाउने?
सांस्कृतिक निरन्तरताका लागि जानकारीसँगै सहभागिताको अवसर चाहिन्छ। पहिरन लगाउनु, परिकार चाख्नु, नृत्य र संगीतसँग जोडिनु तथा पुराना सामग्रीबारे जिज्ञासा राख्नु त्यही सहभागिताका सहज बाटा हुन्। मेलाले यस्ता अनुभवका लागि साझा स्थान उपलब्ध गरायो। साउथ पार्क एम्फिथिएटरमा देखिएको विशाल उपस्थितिको महत्त्व संख्यामा मात्र सीमित थिएन। त्यस जमघटसँग आफ्नो पहिचानप्रतिको आत्मीयता, अर्को समुदायप्रतिको सम्मान र मिलेर अघि बढ्ने आकांक्षा पनि जोडिएको थियो। संस्कृति यहाँ सम्बन्ध निर्माणको माध्यम बन्यो—आफ्नो पुस्तासँग, अर्को समुदायसँग र साझा भविष्यसँग।
