अर्जुन प्रधान
काठमाडौं, २५ सेप्टेम्बर — भुटानबाट विस्थापनपछि दशकौँदेखि एकअर्कालाई भेट्न नपाएका परिवारका लागि मानवीय पहुँचको बाटो खोज्ने उद्देश्यसहित पीस इनिसिएटिभ भुटान (पीआईबी) का प्रतिनिधि डा. कुमार गुरुङ शुक्रबार काठमाडौं आइपुगेका छन्। नेपालमा शरण लिएका र पछि अमेरिका तथा अन्य मुलुकमा पुनर्वास भएका भुटानी परिवारका सदस्यबीच भेटघाट र नियमित सम्पर्क सहज बनाउने विषयलाई प्रतिनिधिमण्डलले आफ्नो नेपाल भ्रमणको प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ। गम्भीर बिरामी आफन्तलाई भेट्न पाउने, मृत्यु वा अन्त्येष्टिका बेला परिवारसँग उपस्थित हुन पाउने र लामो समयदेखि टुटेको सम्पर्क पुनःस्थापना गर्ने सम्भावनाबारे सम्बन्धित पक्षसँग छलफल गर्ने उसको योजना छ।
“हाम्रो नेपाल मिसनको केन्द्रमा एउटा अत्यावश्यक मानवीय लक्ष्य छ—तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि अलग भएका भुटानी परिवारलाई पुनःजोड्नु,” पीआईबीका सहसंस्थापक तथा बोर्ड सदस्य डा. सुरज बुढाथोकीले भने। “राजनीतिक असहमति समाधान नभएसम्म मानवीय आवश्यकता पर्खिरहनुपर्ने अवस्था हुनु हुँदैन।” पीआईबीका सहसंस्थापक सुदर्शन प्याकुरेलले पनि पहलको केन्द्रमा परिवारका आवश्यकता रहेको बताए। “एउटी आमाले आफ्नो सन्तानलाई भेट्न पाउनुपर्छ। छोरा वा छोरीले आफ्ना अभिभावकको अन्त्येष्टिमा सहभागी हुन पाउनुपर्छ। हजुरबा–हजुरआमाले आफ्ना नातिनातिनालाई भेट्ने अवसर पाउनुपर्छ,” उनले भने।
अमेरिकामा आधारित पीआईबीले भ्रमणका क्रममा प्रस्तावित ‘भुटान राष्ट्रिय मेलमिलाप सम्झौता, २०२६’ र ‘शान्ति निर्माण तथा मेलमिलापको कार्यढाँचा’ प्रस्तुत गर्ने जनाएको छ। संस्थाका अनुसार ती प्रस्तावमा संवाद, विश्वास निर्माण, मानवीय सहकार्य र दीर्घकालीन मेलमिलापलाई प्राथमिकता दिइएको छ। सम्बन्धित पक्ष सहमत भए तटस्थ मानवीय संस्थामार्फत परिवारका सदस्यको खोजी, आवश्यक कागजातको पहिचान, घटनाको प्रमाणीकरण र सम्पर्क स्थापनामा सहयोग लिन सकिने पीआईबीको प्रस्ताव छ। भुटानमा जन्मिएका, नेपालमा हुर्किएका र पछि अमेरिका पुनर्वास भएका डा. गुरुङले पहललाई नेपाल, भुटान र भुटानी डायस्पोराबीच सहकार्यको अवसरका रूपमा व्याख्या गरे। “हाम्रो दृष्टिकोण शान्तिपूर्ण र एकताबद्ध भविष्य निर्माण गर्नु हो, जहाँ भुटान र नेपालका सरकारहरू तथा भुटानी डायस्पोरा मेलमिलाप, मानवीय सहकार्य र दिगो शान्तिका लागि साझेदारीमा अघि बढ्न सकून्,” उनले भने।
पीआईबीका अनुसार सात सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलले सेप्टेम्बर २६ देखि अक्टोबर ८ सम्म काठमाडौं, झापा र मोरङमा सरकारी अधिकारी, कूटनीतिक प्रतिनिधि, अन्तर्राष्ट्रिय संस्था, नागरिक समाज र भुटानी शरणार्थी समुदायका प्रतिनिधिसँग भेटवार्ता गर्नेछ। टोलीमा डा. गुरुङसहित कैलाश मिश्र, सुदर्शन प्याकुरेल, आरती चापागाईं, दिपिशा केसी खत्री, अनिशा थापा र डा. बुढाथोकी छन्। संस्थाले आफ्नो प्रस्तावित ढाँचा अहिंसा, पारस्परिक सम्मान, समावेशिता तथा नेपाल र भुटानको सार्वभौमिकता र संवैधानिक संस्थाप्रतिको सम्मानमा आधारित रहेको जनाएको छ।
